Coevorden – Een duizenden jaren oude zomereik, gevonden in het hoogveen van natuurgebied De Witten bij Dalerpeel, is door Staatsbosbeheer overgedragen aan Stedelijk Museum Coevorden. De restanten van de boom, bestaande uit een boomstam en een doorsnede, zijn door het museum behandeld met een speciaal conserveringsproces. Met de toevoeging van de zomereik aan de collectie kan het museum dieper ingaan op de geschiedenis van het landschap in deze regio.

Eind 2024 werd in natuurgebied De Witten deze bijzondere vondst gedaan: tijdens werkzaamheden werden de restanten blootgelegd van een 6900 jaar oude zomereik. Die datering is opvallend, want tot nu toe werd de leeftijd van het hoogveen in dit gebied geschat op ongeveer 5000 jaar oud. Hoe de boom al zo goed bewaard is gebleven, is vooralsnog een mysterie.

De zomereik is zorgvuldig uit het kwetsbare hoogveen gehaald, waar werd gewerkt aan het aanleggen van nieuwe kades. Hiermee moet worden voorkomen dat water wegstroomt uit het natuurgebied en dat het veen verdroogt. De Witten is een van de laatste nog bewaarde hoogveengebieden in Nederland. Het gebied speelt niet alleen een belangrijke rol in het behoud van biodiversiteit, maar ook in het tegengaan van klimaatverandering door CO₂ op te slaan.

“Het hoogveen is als een tijdcapsule: het bewaart verhalen die duizenden jaren oud zijn,” zegt boswachter Ruben Kluit van Staatsbosbeheer. “Deze bijzondere vondst laat zien hoe lang dit typisch Drentse landschap hier al in ontwikkeling is.”

Het conserveringsproces

De zomereik, die ongeveer 200 jaar oud is geworden, is goed bewaard gebleven in het hoogveen. De boom is niet versteend, maar als het ware gemummificeerd. Het hout is daarbij omgezet naar veenachtig materiaal.

Om de boom goed te kunnen bewaren, moest deze behandeld worden tegen invloeden van buitenaf, zoals uitdroging en insecten. De stam en de doorsnede werden in een speciale hoes gestopt, waarin zuurstof en vocht geleidelijk werden onttrokken. Na vijf weken kon de hoes worden geopend en werd de boom ontdaan van zand-, klei- en schimmelresten.

Thomas Bruins, conservator van Stedelijk Museum Coevorden, legt uit: “De zomereik is een zeldzaam restant van het Drentse ‘oerbos’, dat na de laatste ijstijd is ontstaan. Doordat de boom in het hoogveen is bewaard, is het tegelijkertijd ook een herinnering aan het grotendeels verdwenen veengebied van Zuidoost-Drenthe. Hier ligt ook een verband met Coevorden als toegangspoort van Drenthe: door het omliggende moeras werd dit een strategisch belangrijke plek, waardoor het geen toeval is dat hier een kasteel en later een vesting zijn gebouwd.”

Foto’s: Stedelijk Museum Coevorden.

a