Coevorden – De wethouders Erik Holties en Steven Stegen kregen vanavond het dringende advies om zich te beraden op hun positie. Ook hun partij BBC2014 (Belangen Buitengebied Coevorden) kreeg deze boodschap mee tijdens het spoeddebat over de handelwijze van de wethouders in de week voor de verkiezingen.

Voorafgaand hieraan uitten de raadsfracties CDA, PvdA, VVD en PAC hun ongenoegen over de gang van zaken rond gemeentelijke advertentiepagina’s in de lokale krant van 10 maart. Onderwerp was de handelwijze van de twee wethouders van BBC2014, Erik Holties en Steven Stegen. In eerste instantie ging het om gemeentelijke advertentiepagina’s, betaald met gemeenschapsgeld, waarop beide wethouders successen op het gebied van wonen en herinrichting van het centrum deelden. Echter speelden ook nog andere zaken een rol.

De publicatie schoot PvdA, VVD, CDA en PAC in het verkeerde keelgat. Gemeentelijke communicatiemiddelen -zoals de gemeentepagina in huis-aan-huisbladen- mogen niet worden gebruikt voor partijpolitieke doeleinden of verkiezingspropaganda. Zij vinden het promoten van behaalde successen in de laatste maanden voor de verkiezingen niet integer. Bovendien zou een democratisch ongelijk speelveld ontstaan. In een persbericht van vorige week nam BBC2014 afstand van deze woorden en zag het debat met vertrouwen tegemoet. Gesteld werd dat de wethouders op verzoek van de afdeling communicatie hebben meegewerkt aan interviews. Ook dat viel niet in goede aarde, omdat de wethouders te allen tijde verantwoordelijk zijn.

Meningen partijen

“De publicaties”, aldus Sandra Katerberg van het CDA, “hebben tot gefronste wenkbrauwen en politieke onrust geleid. De publicaties zijn met publieke middelen betaald zonder voorafgaande afstemming met raad of college. Volgens de gedragscode van de Wethoudersvereniging moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de rol van kandidaat van een partij en de bestuurlijke verantwoordelijkheden. Voor het CDA staat het onderwerp niet op zichzelf. Het staat in de context van de laatste fase van de campagne, de verkiezingsuitslag en het inmiddels gestarte formatieproces. Wij hebben in december duidelijk laten weten dat wij er geen voorstander van zijn dat lokaal geld van inwoners van Coevorden wordt ingezet voor opkomstbevordering of voor campagnes van politieke partijen. Het voelt alsof er 10 maart via een andere route toch campagne gevoerd werd op kosten van de Coevorder gemeenschap.”

Sandra Katerberg vervolgde: “Voor ons zijn de reflectie en het kritisch vermogen om naar eigen handelen te kijken belangrijk. Waarom hebben de wethouders ervoor gekozen geen begrip te tonen voor hoe deze situatie bij de andere partijen viel? Waarom hebben ze geen contact opgenomen met de fractievoorzitters? Waarom is ervoor gekozen om in de verdediging te gaan in plaats van excuses aan te bieden? Wij hebben zelfreflectie gemist.”

Ook de situaties van de sloop van woningen in Schoonoord en Sleen werden genoemd. “Op die dossiers was het indienen van moties van afkeuring of wantrouwen nog niet aan de orde. Dit debat kan niet los worden gezien van de afgelopen campagneperiode, de verkiezingen met de uitslag en het vervolg in het formatieproces.”

Erwin Weggemans sprak namens de VVD. “Het gaat over ons morele kompas, over integriteit. De wethouders hebben een ongelijk speelveld gecreëerd door in verkiezingstijd oneigenlijk gebruik te maken van gemeentelijke publicaties, betaald vanuit gemeentelijke middelen. Van de twee wethouders mocht verwacht worden dat zij de politieke sensitiviteit van hun handelen zouden hebben begrepen. De gedragingen staan niet op zichzelf. Samen met gedragingen uit het verleden en een nog lopende klachtenprocedure tegen één van deze wethouders ontvouwt zich een patroon dat ernstig is en het vertrouwen in de lokale politiek schaadt. Het had voor de hand gelegen dat de wethouders contact hadden gezocht om opheldering te verschaffen. Dat is niet gebeurd. Ook vanuit BBC2014 bleef het oorverdovend stil. De enige reactie was een persbericht in de lokale en regionale media, waaruit geen erkenning van de kwestie bleek. Kortom: nul zelfreflectie. In dit persbericht staat dat wethouders op verzoek van de afdeling communicatie aan de interviews hadden meegewerkt. Hier worden ambtenaren van de afdeling communicatie door BBC2014 voor de bus gegooid om de eigen wethouders te sparen. Terwijl deze wethouders hoe dan ook altijd zelf de politieke eindverantwoordelijkheid dragen.” Weggemans verweet de partij bovendien selectief geheugenverlies tijdens de afgelopen campagne. “Men claimde vermeende successen die niet aan hen toegeschreven konden worden. Ook dit is gedrag waar serieuze vraagtekens bij passen.” Aan het college vroeg hij of het voornemen van plaatsing van de artikelen is gedeeld met de overige leden van het college.

Michel Blanken van de PvdA beoordeelde de kwestie als “een kwalijke zaak en dan druk ik mij voorzichtig uit. Wonen was het hoofdthema van de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland. En dan staan een week voor de verkiezingen zes pagina’s in de Coevorder Courant van wat twee van de vijf collegeleden hebben gedaan rondom de binnenstad en wonen. Twee wethouders van dezelfde partij, de nummers 2 en 3 van de kieslijst BBC2014. Zij delen de informatie een week voor de verkiezingen met publiek geld. Ik kan alleen concluderen dat het hier om persoonlijke profilering gaat. Met geld van onze inwoners is een advertentie geplaatst, waarin de gelijke kansen in de verkiezingen weggenomen zijn.” Blanken stelde vragen aan de burgemeester: “Op welke manier is dit proces gelopen? Was u op de hoogte van wat in de krant ging komen. Zo niet, heeft u beide wethouders hierop aangesproken en hoe hebben beide wethouders hierop gereageerd. Waarom is er niets gedaan om de politieke schade te beperken? Graag wil ik weten hoe dit zich verhoudt met de afspraken rondom integriteit van de wethoudersvereniging?” Richting de fractie van BBC2014 vroeg Blanken waarom deze partij niets van zich heeft laten horen richting andere partijen en wel via een persbericht. Tot slot wilde hij weten of de beide wethouders op de hoogte waren van de plaatsing van de artikelen of of dat met de rest van het college is gecommuniceerd. “Is uw integriteit nog te waarborgen”, vroeg Michel Blanken zich af. “En welke conclusies trekt u, nu we een nieuwe bestuursperiode ingaan? En is er nog een werkbare situatie op het gemeentehuis met de ambtenaren en de andere collegeleden? En komen er niet nog meer konijnen uit de hoge hoed?”

Ook Jerry Stoker van het PAC sprak stevige woorden. “BBC2014 kwam pas echt in actie op het moment dat bekend werd dat de agenda op de maandag (16 maart) vóór de verkiezingen gepubliceerd zou worden. Fractieleden van BBC2014 vond dat het publiceren van deze agenda tot schade zou leiden voor de gemeente Coevorden. Gevraagd werd om de publicatie naar de dag na de verkiezingen te verplaatsen. Ik vraag me af om welke schade het gaat. Is dat juridisch of financieel van aard of gaat het over reputatieschade? Opnieuw werd verongelijkt gewezen naar ‘de anderen’,” aldus Stoker. “Daarbij werden ook nog medewerkers van de afdeling communicatie voor de bus gegooid door te stellen dat de afdeling communicatie verantwoordelijk was voor de publicatie en dat dit buiten medeweten van de wethouders om was gebeurd. Dat roept de vraag op of de betrokken wethouders wel weten dat zij altijd verantwoordelijk zijn. Het is een kwalijke zaak om politieke verantwoordelijkheid af te schuiven op ambtenaren.”

Hij ging verder: “Het gaat niet alleen om het waarborgen van integriteit, maar zeker ook om het vertrouwen van inwoners in het democratisch proces te beschermen. Publieke middelen zijn bedoeld voor het algemeen belang, niet voor het profileren van bestuurders of het versterken van politieke posities. Wanneer communicatiekanalen, budgetten of zichtbaarheid die uit publieke middelen worden betaald in verkiezingstijd worden ingezet om individuele bestuurders in een positief daglicht te zetten, dan raakt dat volgens PAC aan drie kernwaarden: integriteit van het openbaar bestuur, transparantie en verantwoording en gelijke kansen binnen het democratisch proces. In een gezonde democratie hoort volledige en eerlijke informatievoorziening centraal te staan. Wanneer alleen successen worden uitgelicht, terwijl belangrijke context of minder geslaagde resultaten onvermeld blijven, ontstaat een eenzijdig beeld. Dat ondermijnt het vermogen van inwoners om zich goed geïnformeerd een oordeel te vormen. We moeten voorkomen dat inwoners het gevoel krijgen dat machtsposities of publieke middelen kunnen worden ingezet voor persoonlijke of politieke winst.” Stoker stelde daarop de vraag of er sprake is van bestuurlijke onbekwaamheid of van kwade opzet. “Vindt u zichzelf nog steeds geschikt om als wethouder te kunnen functioneren?”was zijn vraag.

Reactie BBC2014

Henk Mulder van BBC2014 vond dat er nogal wat zware woorden zijn gevallen. “Wij waren verrast dat alsnog een debat werd aangevraagd terwijl het eerste spoeddebat voor de verkiezingen van de baan was. De publicaties hadden misschien anders gekund. Het was een ongelukkig moment, maar het was niet bedoeld als campagne of propaganda. Er zat vanuit onze fractie niets achter.”

“Niemand vermoord”

Op een vraag van Blanken hoe BBC2014 aankijkt tegen het handelen van de wethouders zei Mulder tot verbazing van velen: “Het gaat over een publicatie in de krant, volgens mij zijn er geen mensen vermoord.” Deze opmerking verbaasde vooral Michel Blanken ten zeerste.

Reactie Erik Holties

De reactie van Erik Holties: “Eerst geef ik in het kort ook namens wethouder Stegen een reactie. De vragen en reacties begrijp ik goed. Ze raken ons. Dit had niet moeten gebeuren terwijl we eindverantwoordelijk zijn. Het is uiterst vervelend. Het raakt ook het vertrouwen van de raad en de inwoners. Vertrouwen is voor mij de basis van het werk dat ik met veel plezier doe. Ik betreur dan ook hetgeen is voorgevallen. Ik bied ook namens Stegen excuses aan. Er was geen sprake van kwade bedoelingen of vooropgezet plan. Nadien hebben we ons als college hier dag in dag uit mee bezig gehouden om ervan te leren. Ik hoop dat de raad inziet dat wij dit oprecht menen.”

Vanuit zichzelf zei Holties: “Ik heb gehandeld vanuit de intentie om inwoners te informeren. Het heeft mij en het college in een lastige positie gebracht. In alle commotie is het niet bij mij opgekomen om de fracties te bellen. Ik ben leergierig en maak fouten. Ik heb zeker wel zelfreflectie.”

Gezien zijn inleiding lag het voor de hand dat zijn collega Stegen aan het woord zou komen, maar dat bleek niet het geval.

Reactie burgemeester

Burgemeester Renze Bergsma reageerde vervolgens: “Ik werd geconfronteerd met publicaties en voelde me in verlegenheid gebracht. Dat heb ik beide wethouders laten weten. We hebben een extra collegevergadering gehouden, omdat dit niet had mogen gebeuren. Maar er zit ook menselijk gedrag achter wat betreft inschatting. Het leidt op de afdeling communicatie wel tot frustratie, die in alle loyaliteit heeft gehandeld. Er is dan ook geen enkel verwijt aan deze afdeling.”

Steven Stegen

Michel Blanken uitte zijn ongenoegen over het feit dat wethouder Stegen niet aan het woord kwam. Na de woorden van de burgemeester besloot Stegen toch nog kort het woord te voeren. “Ik baal ervan wat hier gebeurd is. Dit is nooit onze bedoeling geweest. Wij lopen niet weg voor bestuurlijke verantwoordelijkheid. Toen duidelijk werd dat er toch een debat zou komen, was ik eerst verbaasd. Het zou immers eerst niet doorgaan.”

Dilemma voor fracties

Na een langdurige schorsing stelde Sandra Katerberg van het CDA dat de handelwijze van de wethouders om consequenties vraagt, ook voor de toekomst van beide wethouders. “Het is een dilemma. Het gaat om bestuurlijk handelen en dat zegt iets over de wethouders en de rol van BBC2014.” Ook Erwin Weggemans van de VVD heeft vanuit de partij weinig zelfreflectie gehoord. “Wij vinden dat het politieke leven van deze wethouders hier zou moeten ophouden. Wij geven BBC2014 in overweging om met de wethouders in gesprek te gaan. Wees realistisch en tel uw knopen.” De kwestie heeft Michel Blanken van de PvdA slapeloze momenten opgeleverd. “Ik had gehoopt dat hier wat meer politieke gevoeligheid naar voren zou komen. En dat ik moet vragen of Stegen aan het woord komt en dat volgens Mulder geen moord is gepleegd.” Jerry Stoker van het PAC liet weten dat de excuses van Holties helder zijn, maar dat dat wel in tegenspraak is met een persbericht naar de lokale en regionale media. “Ken uw taak en uw rol. We zijn het van harte eens met de andere partijen. Wij hopen dat de portefeuillehouders nadenken over hun bijdrage.” Tot slot riep Henk Bouwers van PPC de fractie van BBC2014 op de zaak op een nette manier op te lossen.

Henk Mulder van BBC2014 reageerde als laatste spreker: “We zijn als gemeenteraad meestal constructief. Wij spreken elkaar aan. Als dat te weinig is gebeurd, dan wil ik wel excuses aanbieden. Ook wij gaan ons beraden om deze situatie en wat er moet gebeuren. Het is een roerige tijd en we zullen toch verder moeten.”

Hoofdfoto: Henk Mulder aan het woord. Op de achtergrond zitten de wethouders Erik Holties en Steven Stegen.